eMamaRodzinaRozwój i wychowanieJak wypisać dziecko z religii? Wzór oświadczenia i zasady

Jak wypisać dziecko z religii? Wzór oświadczenia i zasady

Aby wypisać dziecko z religii, wystarczy złożyć u dyrektora szkoły krótkie pisemne oświadczenie, które zmienia wcześniejszą deklarację uczestnictwa. Szkoła nie może go odrzucić ani pytać o powody, a rezygnację da się złożyć w dowolnym momencie roku szkolnego. Gdy deklaracji nigdy nie podpisano, nie trzeba pisać nic.

Czy religia w szkole jest obowiązkowa?

Religia nie jest obowiązkowa: szkoła publiczna organizuje ją wyłącznie na pisemne życzenie. Mówi o tym § 1 ust. 1 rozporządzenia MEN z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Mechanizm działa więc od strony rodziny: szkoła prowadzi zajęcia, bo ktoś o nie poprosił, a nie zapisuje wszystkich i nie czeka na rezygnacje. Dziecko, za które nikt takiego życzenia nie wyraził, nie uczestniczy w religii, nawet jeśli lekcja stoi w planie klasy.

Ramy konstytucyjne nauki religii w szkole wyznacza art. 53 Konstytucji RP. Ustęp 4 pozwala uczyć w szkole religii kościoła albo związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, o ile nie narusza to wolności sumienia innych osób. Ustęp 6 zakazuje zmuszania do udziału w praktykach religijnych, na co powołuje się wystąpienie RPO do MEN.

To, kto wyraża życzenie, zależy od etapu edukacji:

  • Szkoła podstawowa – decydują rodzice; tak samo jest w przedszkolu.
  • Szkoła ponadpodstawowa – życzenie mogą wyrazić rodzice albo sam uczeń.
  • Pełnoletność – po 18. urodzinach o udziale w religii decyduje uczeń.

Raz złożona deklaracja uczestnictwa nie wygasa z końcem roku szkolnego. Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia życzenie wyraża się w pisemnym oświadczeniu, które nie musi być ponawiane w kolejnym roku szkolnym, ale może zostać zmienione. Deklaracja podpisana przy zapisie do pierwszej klasy działa więc w kolejnych latach, dopóki ktoś jej nie zmieni. Punktem wyjścia jest zatem brak udziału w religii, a zapisanie dziecka wymaga jednego pisma – tak samo jak wypisanie.

Kiedy trzeba składać oświadczenie, a kiedy nie?

Oświadczenie jest potrzebne tylko wtedy, gdy wcześniej złożono deklarację uczestnictwa w religii. Sytuacje różnią się tym, co jest w dokumentacji szkoły:

  • Brak deklaracji – nic nie piszesz; dziecko nie jest zapisane, także na początku nowego etapu edukacji.
  • Wcześniejsza deklaracja – składasz pisemne oświadczenie woli, które zmienia poprzednią decyzję.

W pierwszej sytuacji szkoła nie powinna oczekiwać od ciebie żadnego pisma. Według stanowiska RPO w sprawie oświadczeń przepisy przewidują oświadczenie o chęci udziału w religii lub etyce. Dlatego żądanie oświadczeń o nieuczestniczeniu narusza te przepisy. Brak deklaracji jest stanem wyjściowym, którego nie trzeba potwierdzać.

Nie pamiętasz, czy podpisywałaś deklarację w pierwszej klasie? Zapytaj w sekretariacie szkoły albo u wychowawcy, czy w dokumentacji ucznia jest oświadczenie z twoim podpisem. Deklaracja trafia do konkretnej placówki, więc gdy przenosisz dziecko do innej szkoły albo zaczyna ono naukę w liceum czy technikum, zapytaj nową placówkę, czy ma twoje oświadczenie.

Rozporządzenie nie wyznacza terminu na zmianę oświadczenia. Rezygnację możesz złożyć w dowolnym momencie roku szkolnego – we wrześniu, w środku semestru albo w czerwcu.

Jak napisać oświadczenie o rezygnacji z religii?

Mama przy kuchennym stole podpisuje oświadczenie do dyrektora szkoły, obok leży drugi egzemplarz pisma

Do wypisania dziecka z religii wystarczy jedno krótkie pismo do dyrektora szkoły. Liczy się w nim to, kto je podpisuje i jak trafia do szkoły. Od sposobu doręczenia zależy dowód złożenia.

Wzór oświadczenia o rezygnacji z religii

Wzór składany przez rodzica zawiera wszystko, czego szkoła potrzebuje, żeby wprowadzić zmianę.

(miejscowość, data)
(imię i nazwisko rodzica)
(adres)

Dyrektor (nazwa i numer szkoły)

OŚWIADCZENIE

Zmieniam złożone wcześniej oświadczenie woli w sprawie udziału mojego dziecka w nauce religii. Moje dziecko (imię i nazwisko), uczeń/uczennica klasy (…), nie będzie uczestniczyć w lekcjach religii od dnia (data).

Podstawa prawna: § 1 ust. 2 rozporządzenia MEN z 14 kwietnia 1992 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 983 ze zm.).

(czytelny podpis rodzica)

Każde pole wzoru ma swoje zadanie:

  • Rodzic – imię, nazwisko i adres wskazują, kto składa oświadczenie i dokąd szkoła ma odpowiedzieć.
  • Adresat – pismo kierujesz do dyrektora szkoły, bo to dyrektor organizuje naukę religii i prowadzi dokumentację.
  • Uczeń i klasa – pełne dane dziecka wykluczają pomyłkę, zwłaszcza w grupach łączonych z kilku oddziałów.
  • Treść – zdanie o zmianie wcześniejszej woli odpowiada § 1 ust. 2.
  • Data obowiązywania – dzień, od którego dziecko nie chodzi na religię; najprościej wpisać dzień złożenia pisma.
  • Podstawa prawna – nie jest wymagana, ale od razu pokazuje, na którym przepisie opierasz pismo.
  • Czytelny podpis – imię i nazwisko zapisane tak, żeby dało się je porównać z deklaracją w dokumentacji.

Uczeń szkoły ponadpodstawowej może złożyć oświadczenie sam, wpisując własne dane zamiast danych rodzica. Po 18. urodzinach podpisuje je wyłącznie uczeń. Rozporządzenie mówi o życzeniu rodziców, ale nie wymaga podpisów obojga. Oświadczenie może podpisać jedno z rodziców, bo każde z rodziców z pełną władzą rodzicielską może działać samodzielnie. Wychowanie religijne może być jednak istotną sprawą dziecka, o której rodzice decydują wspólnie (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Gdy oboje się zgadzacie, dwa podpisy wykluczają wątpliwość, czy decyzja jest wspólna. Jeśli rodzice nie mogą się porozumieć, spór rozstrzyga sąd opiekuńczy, a nie szkoła.

Złożenie oświadczenia w szkole

Przygotuj dwa egzemplarze oświadczenia: jeden zostaje w szkole, drugi wraca do ciebie z potwierdzeniem przyjęcia pisma. Kopia z datą wpływu i pieczątką albo podpisem pracownika sekretariatu szkoły jest dowodem, że szkoła dostała oświadczenie. Przyda się, gdyby ktoś później twierdził, że pisma nie było.

Jeśli sekretariat odmawia przyjęcia albo nie możesz przyjść osobiście, wyślij pismo listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Dowodem jest wtedy zwrotka z datą doręczenia. Oświadczenie wiąże szkołę od dnia, w którym do niej dotarło, albo od późniejszej daty wpisanej w piśmie. Szkoła nie może żądać dodatkowych dokumentów. Wystarczy własne pismo, szkolny druk nie jest wymagany.

Po wypisaniu z religii na świadectwie zostaje pozioma kreska

Pozioma kreska w miejscu oceny z religii oznacza, że uczeń w danym roku nie chodził ani na religię, ani na etykę. Mówi o tym § 25 ust. 6 rozporządzenia MEiN z 7 czerwca 2023 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków. Ten sam wpis dostaje uczeń, który zrezygnował w trakcie roku, jeśli oświadczenie trafiło do szkoły przed klasyfikacją roczną. Kreska trafia na świadectwo promocyjne, na świadectwo ukończenia szkoły i do arkusza ocen.

Czy oceny zdobyte przed rezygnacją przepadają? Nie, oceny bieżące i śródroczne zostają w dzienniku, ale nie przechodzą na świadectwo. Granicą jest klasyfikacja roczna, czyli moment, w którym szkoła ustala oceny roczne.

Wpis na świadectwie zależy od tego, kiedy złożysz oświadczenie:

  • Przed klasyfikacją roczną – oceny śródroczne nie są brane pod uwagę, a na świadectwie pojawia się kreska.
  • Po wystawieniu oceny rocznej – ocena zostaje na świadectwie za ten rok, a kreska pojawia się od następnego.
  • W klasie programowo najwyższej – świadectwo ukończenia szkoły ma kreskę, choć wcześniejsze świadectwa miały oceny.
  • Przy dalszym udziale w etyce – w tym miejscu wpisuje się ocenę z etyki, bez informacji, z jakich zajęć pochodzi.

Rezygnacja nie zmienia średniej ocen. Od roku szkolnego 2024/2025 oceny z religii i etyki nie są wliczane do średniej rocznych i końcowych ocen klasyfikacyjnych. Wprowadziło to rozporządzenie Ministra Edukacji z 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 438). Ocena z religii nie wpływa też na promocję do następnej klasy. Trybunał Konstytucyjny uznał przepis o średniej za niekonstytucyjny wyrokiem z 22 maja 2025 r. Wyroku nie ogłoszono w Dzienniku Ustaw, więc według MEN rozporządzenie nadal obowiązuje.

Szkoła nie może odmówić ani pytać o powody rezygnacji

Dyrektor przyjmuje oświadczenie do wiadomości i wykonuje. Nie rozpatruje go jak wniosku, który można odrzucić. Pytania o powody wyklucza art. 53 ust. 7 Konstytucji RP: nikt nie może być obowiązany do ujawniania swoich przekonań religijnych. Zakaz dotyczy organów władzy publicznej, więc obowiązuje także dyrektora szkoły publicznej.

Z przepisami są niezgodne w szczególności takie praktyki:

  • Żądanie uzasadnienia – narusza art. 53 ust. 7.
  • Termin w statucie lub regulaminie – wewnętrzny akt szkoły nie może zawęzić prawa do rezygnacji w dowolnym momencie roku.
  • Automatyczny zapis na etykę – etykę też organizuje się wyłącznie na życzenie, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Gdy szkoła mimo to utrudnia wypisanie, działaj w tej kolejności:

  1. Poproś dyrektora o rozmowę, zabierz kopię pisma z dowodem złożenia i poproś o stanowisko szkoły na piśmie.
  2. Złóż skargę do kuratora oświaty, który sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołą. Dołącz kopię oświadczenia i odpowiedź dyrektora.
  3. Napisz do Rzecznika Praw Obywatelskich, gdy sprawa dotyczy wolności sumienia i wyznania; wniosek do RPO jest bezpłatny.

Rzecznik może działać także z własnej inicjatywy. Interwencję RPO w liceum podjęto z urzędu. Rzecznik zwrócił się przy tym bezpośrednio do dyrektora szkoły o wyjaśnienia. Ani kurator oświaty, ani Rzecznik nie gwarantują konkretnego rozstrzygnięcia, ale oba organy mogą zażądać od szkoły wyjaśnień.

Co robi dziecko, gdy klasa ma religię?

Chłopiec czyta książkę przy stoliku w szkolnej bibliotece, w tle bibliotekarka ma go na oku

Szkoła odpowiada za ucznia, który nie chodzi na religię, przez cały czas trwania tej lekcji. Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia musi zapewnić w tym czasie opiekę albo zajęcia wychowawcze uczniom, którzy nie korzystają z nauki religii lub etyki. Dyrektor wskazuje miejsce i osobę – zwykle jest to świetlica szkolna albo biblioteka szkolna z nauczycielem. Obecność dziecka szkoła odnotowuje w sposób przyjęty w swojej dokumentacji.

Od 1 września 2025 r. miejsce religii w planie lekcji określa § 8a. Dodała go nowelizacja rozporządzenia z 2025 r., ogłoszona w Dzienniku Ustaw 20 stycznia 2025 r. Religia lub etyka odbywa się bezpośrednio przed obowiązkowymi zajęciami ucznia albo bezpośrednio po nich. W szkole podstawowej można od tego odstąpić, jeśli według stanu na 15 września na religię lub etykę chodzą wszyscy uczniowie oddziału.

To, gdzie dziecko spędzi tę godzinę, zależy od planu lekcji:

  • Pierwsza lub ostatnia lekcja – dziecko może przyjść później albo wyjść wcześniej za twoją pisemną zgodą. Za ten czas odpowiadasz wtedy ty.
  • Lekcja w środku dnia – dziecko zostaje w szkole pod opieką, w świetlicy, w bibliotece albo w innym miejscu wskazanym przez dyrektora.

Czy dziecko może samo wyjść ze szkoły, gdy religia jest ostatnią lekcją? Bez twojej pisemnej zgody szkoła zapewnia mu opiekę do końca tej godziny, bo odpowiada za ucznia na swoim terenie. Przy młodszym dziecku napisz w zgodzie także, kto je przyprowadzi albo odbierze. Pamiętaj, że rezygnacja w trakcie roku może nie zmienić planu. Jeśli w szkole podstawowej 15 września na religię chodziła cała klasa, lekcja może zostać w środku dnia.

Zgodę możesz dopisać od razu pod oświadczeniem o rezygnacji, na przykład: „Wyrażam zgodę, aby dziecko przychodziło później lub wychodziło wcześniej, gdy religia jest pierwszą lub ostatnią lekcją. Biorę odpowiedzialność za jego bezpieczeństwo w tym czasie”. Gdy religia wypada w środku dnia, poproś szkołę na piśmie, żeby wskazała miejsce, osobę sprawującą opiekę i zajęcia, którymi dziecko będzie się wtedy zajmować.

Czytaj dalej

Najnowsze na portalu