Karta Dużej Rodziny nie jest zarezerwowana wyłącznie dla obecnych, młodych rodzin 3+, w wielu przypadkach przysługuje także rodzicom dorosłych dzieci oraz ich małżonkom. Decydujące są – liczba wychowywanych dzieci, wiek i status edukacyjny potomstwa oraz brak poważnych ograniczeń władzy rodzicielskiej. Uprawnienia obejmują również rodziny zastępcze i cudzoziemców zamieszkujących w Polsce na stałe, pod warunkiem spełnienia ustawowych kryteriów.
Kto może otrzymać Kartę Dużej Rodziny? Podstawowa zasada
Karta Dużej Rodziny (KDR) to system zniżek i uprawnień przygotowany przez rząd dla rodzin wielodzietnych. Podstawowa definicja rodziny wielodzietnej w świetle ustawy jest prosta – to rodzina, w której rodzic (lub rodzice) mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci.
Ważną informacją, o którą pyta wielu rodziców, jest kwestia zarobków. Warto wiedzieć, że Karta Dużej Rodziny przyznawana jest niezależnie od dochodu. Nie musisz składać zaświadczeń o zarobkach ani martwić się, że przekroczysz jakikolwiek próg finansowy. KDR jest prawem wynikającym z faktu posiadania licznego potomstwa, a nie formą pomocy społecznej dla najuboższych.
Karta Dużej Rodziny dla rodziców to przywilej na całe życie
Dla rodziców Karta Dużej Rodziny jest dokumentem wydawanym bezterminowo. Oznacza to, że raz przyznane uprawnienia zostają z Tobą na całe życie, nawet gdy Twoje dzieci dorosną, wyprowadzą się z domu i założą własne rodziny.
Najważniejsza zmiana w przepisach, która obowiązuje od 1 stycznia 2019 roku, zrewolucjonizowała dostęp do karty. Obecnie prawo do KDR mają wszyscy rodzice, którzy kiedykolwiek w przeszłości mieli na utrzymaniu co najmniej troje dzieci.
Nie ma znaczenia, w jakim wieku są Twoje dzieci dzisiaj. Nawet jeśli są już dorosłymi ludźmi po 30-tce, a Ty jesteś seniorem – jeśli wychowałeś trójkę, karta Ci się należy. To forma docenienia trudu wychowawczego włożonego w przeszłości.
Rodzice biologiczni a rodzice zastępczy
Ustawa traktuje na równi różne formy rodzicielstwa. Uprawnienia do posiadania Karty Dużej Rodziny przysługują nie tylko rodzicom biologicznym.
O dokument mogą ubiegać się także rodzice zastępczy oraz osoby prowadzące rodzinne domy dziecka. Warunkiem jest, aby łącznie (uwzględniając dzieci biologiczne i te przyjęte do pieczy) mieli na utrzymaniu co najmniej troje dzieci.
Czy małżonek rodzica (macocha/ojczym) otrzyma kartę?
Współczesne rodziny mają różne struktury, a przepisy o KDR to uwzględniają. Małżonek rodzica (np. ojczym lub macocha) również ma prawo do otrzymania Karty Dużej Rodziny.
Warunkiem jest pozostawanie w związku małżeńskim z osobą, która ma (lub miała) na utrzymaniu trójkę dzieci. Co istotne, małżonek ten nie musi być biologicznym rodzicem żadnego z tych dzieci. Karta przysługuje mu tak długo, jak trwa małżeństwo.
Kiedy Karta Dużej Rodziny należy się dzieciom?
W przeciwieństwie do rodziców, dzieci nie otrzymują Karty Dużej Rodziny dożywotnio. Ich uprawnienia są ograniczone czasowo i ściśle powiązane z wiekiem oraz kontynuowaniem edukacji.
Aby dziecko mogło otrzymać kartę, musi spełniać konkretne kryteria w dniu składania wniosku. Nie wystarczy sam fakt bycia dzieckiem z rodziny wielodzietnej – konieczny jest status osoby uczącej się (po osiągnięciu pełnoletności) lub posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności.
Limity wiekowe i warunek nauki
Zasady przyznawania karty dzieciom są sztywne i zależą od etapu edukacji.
Karta jest ważna:
- do ukończenia 18 roku życia – bezwarunkowo, niezależnie od tego, czy dziecko się uczy (choć w Polsce obowiązuje obowiązek nauki do 18 r.ż.),
- do ukończenia 25 roku życia – pod warunkiem kontynuowania nauki w szkole (np. liceum, technikum) lub szkole wyższej (studia licencjackie, magisterskie, doktoranckie).
Po przekroczeniu 18 roku życia, prawo do korzystania z karty jest weryfikowane corocznie (w przypadku szkoły) lub zgodnie z planowanym terminem ukończenia studiów. Jeśli dziecko przerwie naukę lub skończy 25 lat, traci prawo do zniżek, nawet jeśli nadal mieszka z rodzicami.
Dzieci z niepełnosprawnością
Wyjątkiem od powyższych limitów wiekowych są dzieci z niepełnosprawnością. Jeśli dziecko posiada orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, Karta Dużej Rodziny przysługuje mu na czas ważności tego orzeczenia.
W praktyce oznacza to, że jeśli orzeczenie jest wydane na stałe, dorosłe dziecko z niepełnosprawnością może korzystać z karty bezterminowo, niezależnie od tego, czy ukończyło 25 lat i czy kontynuuje naukę.
Warunek podstawowy, co najmniej trójka dzieci uprawnionych w momencie składania wniosku
To jeden z najczęściej mylonych przepisów. Aby dziecko mogło otrzymać Kartę Dużej Rodziny, w rodzinie musi być w danej chwili co najmniej troje dzieci, które spełniają warunki ustawy (czyli np. uczą się i nie przekroczyły limitów wiekowych).
Przykład – rodzice mają troje dzieci w wieku 27, 26 i 10 lat:
- Rodzice – otrzymają karty (bo wychowali trójkę).
- Dzieci 27 i 26 lat – nie otrzymają karty (wiek).
- Dziecko 10 lat – nie otrzyma karty.
Dlaczego najmłodsze dziecko nie dostanie karty? Ponieważ w dniu składania wniosku w rodzinie jest tylko jedno dziecko spełniające warunki ustawy (wiek/nauka), a wymagana jest trójka. To mechanizm, który często zaskakuje rodziców z dużą różnicą wieku między potomstwem.
Czy cudzoziemcom zamieszkującym w Polsce przysługuje KDR?
Karta Dużej Rodziny nie jest zarezerwowana wyłącznie dla obywateli polskich. Mogą się o nią ubiegać również cudzoziemcy zamieszkujący w Polsce, pod warunkiem uregulowanego statusu prawnego.
Karta przysługuje cudzoziemcom, którzy:
- Mają zezwolenie na pobyt stały w Polsce.
- Posiadają status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą.
- Są obywatelami UE/EFTA i mają prawo pobytu w Polsce.
- Posiadają zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
KDR nie otrzymają natomiast cudzoziemcy przebywający w Polsce turystycznie lub na podstawie krótkoterminowych wiz, które nie dają prawa do stałego zamieszkania z rodziną.
Kto nie otrzyma Karty Dużej Rodziny? Wykluczenia
Istnieją sytuacje prawne, które automatycznie blokują możliwość przyznania karty, nawet jeśli biologicznie rodzic posiada troje dzieci. Ustawodawca wyklucza osoby, które nie wywiązują się z obowiązków rodzicielskich.
Karty nie otrzyma rodzic, który:
- Został pozbawiony władzy rodzicielskiej w stosunku do co najmniej trojga dzieci.
- Ma ograniczoną władzę rodzicielską poprzez umieszczenie dzieci w pieczy zastępczej (w stosunku do co najmniej trojga dzieci).
Warto zaznaczyć, że jeśli rodzic został pozbawiony praw tylko do jednego z czworga dzieci, nadal zachowuje prawo do karty (ponieważ wciąż sprawuje lub sprawował pieczę nad trójką).
Jak złożyć wniosek o przyznanie karty?
Jeśli spełniasz powyższe kryteria, formalności są proste i w większości przypadków bezpłatne. Wniosek o przyznanie Karty Dużej Rodziny możesz złożyć na dwa sposoby.
Pierwszym jest wizyta w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania (często zajmują się tym Ośrodki Pomocy Społecznej).
Drugim, znacznie szybszym sposobem, jest złożenie wniosku online poprzez portal Emp@tia (empatia.mpips.gov.pl). Po przyznaniu uprawnień karta będzie widoczna niemal natychmiast w aplikacji mObywatel, co pozwala korzystać ze zniżek jeszcze przed odebraniem plastikowego dokumentu.