Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego w 2025 roku kobiety założyły 102,8 tysiąca jednoosobowych działalności gospodarczych – to 39% wszystkich JDG otwartych w tym roku. Dla wielu z nich kluczowe jest to, co dzieje się z firmą i finansami po narodzinach dziecka. Mamy dobrą wiadomość: przedsiębiorcza mama może liczyć na zasiłek macierzyński z ZUS.
Artykuł sponsorowanyCzy prowadząc JDG, można dostać zasiłek macierzyński?
Tak, choć formalnie nie jest to urlop macierzyński znany z Kodeksu pracy. Przedsiębiorczyni nie jest pracownicą, więc zamiast urlopu otrzymuje zasiłek macierzyński wypłacany przez ZUS. Co istotne, w tym czasie może nadal prowadzić firmę i osiągać przychody – pobieranie zasiłku nie wymaga zawieszenia działalności.
Podstawowym warunkiem, który trzeba spełnić, aby uzyskać zasiłek macierzyński na JDG, jest opłacanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Składka wynosi 2,45% podstawy wymiaru i – inaczej niż emerytalna czy rentowa – jest dla przedsiębiorczyni dobrowolna. Bez niej prawo do zasiłku nie przysługuje.
W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorczyni pozostaje objęta ubezpieczeniem, jednak składki na ubezpieczenia społeczne są finansowane z budżetu państwa. Składka zdrowotna jest nadal należna, jeśli działalność gospodarcza pozostaje aktywna.
Zasiłek macierzyński przysługuje od pierwszego dnia objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, pod warunkiem że ubezpieczenie to jest aktywne w dniu powstania prawa do świadczenia.
Ile procent podstawy wymiaru wynosi zasiłek?
Wysokość zasiłku zależy od wybranego wariantu wypłaty:
- 81,5% podstawy wymiaru przez cały okres (do 52 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka),
- albo 100% podstawy przez pierwsze 20 tygodni, a następnie 70% przez kolejne 32 tygodnie.
Podstawę stanowi średnia z podstaw, od których opłacano składki przez ostatnie 12 miesięcy.
Jak długo trwa wypłata zasiłku?
Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu – łącznie to nawet 52 tygodnie w przypadku urodzenia jednego dziecka. W praktyce przedsiębiorcza mama może więc pobierać go przez cały rok. W tym czasie nie opłaca składek społecznych ani na Fundusz Pracy – pozostaje wyłącznie składka zdrowotna (lub można zawiesić działalność i nie płacić nawet jej).
Co ważne, prawo do zasiłku macierzyńskiego nie wymaga długiego oczekiwania na decyzję orzecznika – wystarczy być objętą ubezpieczeniem chorobowym w dniu porodu. Aby jednak ZUS rozpoczął wypłatę, konieczne jest złożenie odpowiednich dokumentów w terminie do 21 dni od porodu (w przypadku wyboru wariantu wypłaty 81,5%).
Do wniosku należy dołączyć:
- formularz ZUS Z-3b (zaświadczenie płatnika składek, w którym przedsiębiorczyni sama wskazuje swoje konto i okresy ubezpieczenia),
- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.
Wszystkie te formularze można złożyć w formie elektronicznej poprzez platformę PUE ZUS (ZUS PUE), co znacznie przyspiesza cały proces weryfikacji. ZUS wypłaca zasiłek niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku i jego wysokości.
Warto jednak pamiętać, że wysokość świadczenia zależy od podstawy składek z ostatnich 12 miesięcy. Jednorazowe podniesienie podstawy tuż przed porodem nie da więc dużego efektu, bo ZUS i tak wyliczy średnią z całego okresu.
Czy zasiłek łączy się z przychodami z firmy?
Tak – w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcza mama może nadal wystawiać faktury i osiągać przychody z działalności. Wysokość zasiłku macierzyńskiego nie zależy od bieżących przychodów z działalności gospodarczej i nie jest z nimi rozliczana.
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie zabrania aktywności zarobkowej w tym okresie. Zasady łączenia zasiłku macierzyńskiego z działalnością gospodarczą różnią się od zasad obowiązujących pracowników w stosunku pracy, gdzie zarabianie na urlopie macierzyńskim wiąże się z ograniczeniami. Mama pobierająca zasiłek macierzyński na JDG może podpisywać nowe kontrakty, zarządzać projektami czy sprzedawać produkty w sklepie internetowym.
W praktyce oznacza to, że firma może działać bez przerwy, a Ty zachowujesz pełne prawo do świadczenia. Jeśli wolisz w tym czasie odpocząć, masz z kolei możliwość zawieszenia działalności i wstrzymania składek. Jeśli planujesz dziecko, a dopiero zakładasz działalność, zadbaj o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od samego początku.